Acesulfam K (E950) może występować w żywności przeznaczonej dla dzieci, a Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznaje go za bezpieczny przy spożyciu mieszczącym się w ustalonym dopuszczalnym dziennym spożyciu. Nie oznacza to jednak, że napoje i przekąski ze słodzikami powinny być stałym elementem diety dziecka. U dzieci szczególne znaczenie ma masa ciała: ta sama ilość słodzika daje większą dawkę w przeliczeniu na kilogram niż u osoby dorosłej.
W 2025 roku EFSA ponownie oceniła acesulfam K i ustaliła ADI na poziomie 15 mg na kilogram masy ciała na dobę. Ocena obejmowała dane toksykologiczne, badania na zwierzętach oraz badania interwencyjne i epidemiologiczne u ludzi. Najwyższe oszacowane narażenie w populacji europejskiej pozostawało ogólnie poniżej ADI.
Według aktualnej oceny EFSA E950 jest bezpieczny, jeżeli całkowite spożycie pozostaje poniżej ADI. Ustalony poziom 15 mg/kg masy ciała na dobę dotyczy wszystkich grup populacji, a więc również dzieci.
Warto jednak rozdzielić dwie kwestie:
bezpieczeństwo toksykologiczne – czyli czy dana ilość substancji powoduje istotne ryzyko zdrowotne,
jakość diety dziecka – czyli czy częste sięganie po bardzo słodkie napoje i produkty, nawet bez cukru, pomaga budować dobre nawyki żywieniowe.
Produkt może być zgodny z normami bezpieczeństwa, a jednocześnie nie być najlepszym wyborem do codziennej diety. Dotyczy to szczególnie słodkich napojów, deserów i przekąsek, które mogą utrwalać preferencję bardzo słodkiego smaku.
Ile acesulfamu K może spożyć dziecko? ADI w praktyce
ADI, czyli Acceptable Daily Intake, oznacza ilość substancji, którą według aktualnej wiedzy można spożywać codziennie przez całe życie bez istotnego ryzyka dla zdrowia.
Dla acesulfamu K EFSA ustaliła w 2025 roku wartość:
15 mg E950 × każdy kilogram masy ciała × dobę.
Masa ciała dziecka
ADI dla acesulfamu K
15 kg
225 mg/dobę
20 kg
300 mg/dobę
30 kg
450 mg/dobę
40 kg
600 mg/dobę
To nie są zalecane dawki. Nie ma potrzeby dążyć do wykorzystania całego ADI. Jest to granica stosowana w ocenie bezpieczeństwa dodatku do żywności.
W praktyce rodzic ma też jeden problem: na etykiecie zwykle widzi informację „acesulfam K” lub „E950”, ale nie dokładną liczbę miligramów zawartych w porcji. Z tego powodu samodzielne precyzyjne obliczenie spożycia często nie jest możliwe.
Dlaczego masa ciała dziecka ma tak duże znaczenie?
Dziecko ważące 20 kg osiąga tę samą dawkę w przeliczeniu na kilogram masy ciała przy znacznie mniejszej bezwzględnej ilości słodzika niż osoba ważąca 70 kg.
To właśnie dlatego przy ocenie narażenia na dodatki do żywności szczególną uwagę zwraca się na dzieci, zwłaszcza te, które często piją napoje bez cukru albo spożywają kilka różnych produktów ze słodzikami w ciągu dnia.
Niemiecki Federalny Instytut Oceny Ryzyka (BfR) przeanalizował ekspozycję dzieci i młodzieży na słodziki pochodzące z napojów. W typowych scenariuszach nie stwierdzono przekroczeń ADI. Jednocześnie BfR wskazuje, że duże spożycie napojów słodzonych oraz dodatkowe źródła acesulfamu K w diecie mogą zbliżać część dzieci do ADI lub prowadzić do jego przekroczenia.
W jakich produktach dla dzieci może znajdować się E950?
Acesulfam K jest intensywnym słodzikiem i często występuje razem z innymi substancjami słodzącymi. Można go znaleźć m.in. w:
napojach typu „zero” i „bez cukru”,
wodach smakowych,
napojach mlecznych i deserach o obniżonej zawartości cukru,
gumach do żucia bez cukru,
niektórych słodyczach i deserach,
produktach typu „light”,
odżywkach i suplementach w proszku lub tabletkach do rozpuszczania.
Na etykiecie może być zapisany jako „acesulfam K” albo „E950”. Warto sprawdzać cały skład, ponieważ jeden produkt może zawierać jednocześnie kilka słodzików, np. acesulfam K i aspartam albo acesulfam K i sukralozę.
Czy dziecko powinno pić napoje zero?
Samo występowanie E950 nie oznacza, że pojedyncza porcja napoju jest niebezpieczna. Problem zaczyna się wtedy, gdy napoje o intensywnie słodkim smaku stają się podstawowym sposobem nawadniania dziecka.
Najlepszym napojem do codziennego picia pozostaje przede wszystkim woda. Napoje ze słodzikami mogą zmniejszać spożycie cukrów w porównaniu ze zwykłymi słodzonymi napojami, ale nie powinny zastępować wody.
Światowa Organizacja Zdrowia w wytycznych dotyczących słodzików niecukrowych nie zaleca wykorzystywania ich jako długoterminowej strategii kontroli masy ciała ani profilaktyki chorób niezakaźnych. WHO podkreśla, że rekomendacja ta dotyczy korzyści długoterminowych i jakości diety, a nie toksykologicznej oceny bezpieczeństwa poszczególnych słodzików.
Czy E950 powoduje cukrzycę u dzieci?
Nie ma podstaw, aby twierdzić, że acesulfam K sam w sobie wywołuje cukrzycę u dzieci. Acesulfam K nie jest cukrem i nie dostarcza glukozy tak jak sacharoza.
Badania obserwacyjne dotyczące słodzików są trudniejsze do interpretacji, ponieważ osoby z nadwagą, gorszą dietą albo podwyższonym ryzykiem metabolicznym częściej sięgają po produkty „zero”. Sam związek statystyczny nie pozwala ustalić, co było przyczyną, a co skutkiem.
Trzeba też pamiętać, że napis „bez cukru” nie oznacza automatycznie, że cały produkt nie wpływa na glikemię. Może zawierać mąkę, skrobię, laktozę, maltodekstrynę lub inne węglowodany.
Czy acesulfam K wpływa na apetyt i preferencję słodkiego smaku?
To pytanie jest szczególnie istotne u dzieci, ponieważ nawyki żywieniowe kształtują się od najmłodszych lat.
Nie ma obecnie mocnych podstaw do stwierdzenia, że sam acesulfam K powoduje nadmierny apetyt. Większym praktycznym problemem może być natomiast częsta ekspozycja na bardzo intensywnie słodki smak. Jeśli dziecko przez cały dzień pije słodkie napoje – niezależnie od tego, czy słodzone cukrem, czy słodzikiem – zwykła woda i mniej słodkie produkty mogą być dla niego mniej atrakcyjne.
Dlatego rozsądnym celem nie jest zamiana każdego grama cukru na słodzik, ale stopniowe przyzwyczajanie dziecka do mniej słodkiego smaku.
Acesulfam K a zęby – czy jest lepszy od cukru?
Acesulfam K nie jest fermentowany przez bakterie próchnicotwórcze w taki sam sposób jak cukier, dlatego zastąpienie sacharozy słodzikiem może ograniczyć jeden z czynników sprzyjających próchnicy.
Nie oznacza to jednak, że każdy napój „zero” jest obojętny dla zębów. Napoje gazowane i smakowe mogą mieć niskie pH i zawierać kwasy spożywcze, które sprzyjają erozji szkliwa. Brak cukru nie zawsze oznacza więc brak ryzyka stomatologicznego.
Czy dzieci z nadwagą powinny zamieniać cukier na E950?
Jeżeli dziecko regularnie pije napoje słodzone cukrem, zastąpienie ich napojem bez cukru może krótkoterminowo ograniczyć ilość spożywanych kalorii i cukrów prostych. Nie jest to jednak rozwiązanie całego problemu.
Docelowo warto dążyć do tego, aby głównym napojem była woda, a dieta opierała się przede wszystkim na żywności o niewielkim stopniu przetworzenia.
U dziecka z nadwagą lub otyłością najlepiej oceniać cały jadłospis, aktywność, sen i tempo wzrastania, zamiast koncentrować się wyłącznie na jednym dodatku do żywności.
Czy E950 jest bezpieczny codziennie?
ADI zostało stworzone właśnie jako wartość odnosząca się do regularnego, codziennego spożycia przez całe życie. Jeśli całkowite spożycie pozostaje poniżej ADI, EFSA nie identyfikuje problemu bezpieczeństwa dla populacji.
Nie wynika z tego jednak, że dziecko powinno codziennie jeść wiele produktów z E950. Z punktu widzenia jakości diety ważniejsze jest ograniczenie liczby wysoko przetworzonych produktów i przyzwyczajenie dziecka do mniej intensywnie słodkiego smaku.
Czy jednorazowe przekroczenie ADI jest niebezpieczne?
ADI nie jest granicą ostrej toksyczności. Jednorazowe przekroczenie tej wartości nie oznacza automatycznie zatrucia ani wystąpienia działań niepożądanych.
ADI uwzględnia szerokie marginesy bezpieczeństwa i dotyczy ilości, która może być spożywana codziennie przez bardzo długi czas. Większe znaczenie miałaby więc sytuacja, w której wysokie spożycie regularnie się powtarza.
Jak ograniczyć E950 w diecie dziecka bez obsesyjnego czytania każdej etykiety?
Najprostsze zasady są bardziej użyteczne niż próba liczenia każdej porcji słodzika:
jako podstawowy napój wybieraj wodę,
nie traktuj napojów „zero” jako zamiennika wody przez cały dzień,
sprawdzaj skład produktów oznaczonych jako „bez cukru”, „zero” i „light”,
zwracaj uwagę, czy E950 nie występuje jednocześnie w kilku produktach spożywanych codziennie,
stopniowo zmniejszaj ogólną intensywność słodkiego smaku w diecie,
nie zakładaj, że produkt ze słodzikiem jest automatycznie „zdrowy”.
Acesulfam K a dzieci – najważniejsze odpowiedzi
Pytanie
Odpowiedź
Czy E950 jest bezpieczny dla dzieci?
Według aktualnej oceny EFSA tak, przy spożyciu mieszczącym się w ADI.
Jakie jest ADI?
15 mg/kg masy ciała na dobę.
Czy ADI to zalecana dawka?
Nie. To wartość służąca do oceny bezpieczeństwa.
Czy dziecko może pić napoje zero?
Okazjonalne spożycie nie jest równoznaczne z zagrożeniem, ale podstawowym napojem powinna być woda.
Czy E950 powoduje cukrzycę?
Nie ma dowodów pozwalających stwierdzić, że sam acesulfam K powoduje cukrzycę u dzieci.
Czy jednorazowe przekroczenie ADI oznacza zatrucie?
Nie. ADI dotyczy bezpiecznego długotrwałego, codziennego spożycia, a nie progu ostrej toksyczności.
Najważniejszy wniosek: nie ma podstaw do straszenia rodziców każdym produktem zawierającym acesulfam K. Aktualna ocena EFSA wskazuje, że E950 przy spożyciu poniżej 15 mg/kg masy ciała na dobę nie stanowi problemu bezpieczeństwa. U dzieci warto jednak patrzeć szerzej: mniejsza masa ciała zwiększa ekspozycję w przeliczeniu na kilogram, a codzienne picie dużych ilości napojów o intensywnie słodkim smaku nie jest dobrym sposobem budowania nawyków żywieniowych.
