Acesulfam K w ciąży i podczas karmienia – czy E950 jest bezpieczny?

Kobieta w ciąży sprawdzająca skład napoju przy zdrowym posiłku

Acesulfam K (E950) może przenikać przez łożysko i do mleka kobiecego, ale aktualna ocena EFSA nie wskazuje, aby jego spożycie w granicach dopuszczalnego dziennego spożycia stanowiło zagrożenie dla kobiety ciężarnej, płodu lub dziecka karmionego piersią. Jednocześnie badań dotyczących długotrwałego wpływu słodzików na rozwój dziecka jest mniej niż badań dotyczących ogólnej toksyczności, dlatego w ciąży i podczas karmienia warto traktować produkty „zero” jako dodatek, a nie podstawę diety.

W 2025 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ponownie ocenił acesulfam K i ustalił ADI na poziomie 15 mg/kg masy ciała na dobę. W ocenie uwzględniono również nowe dane dotyczące przenikania E950 przez łożysko oraz jego obecności w mleku kobiecym.

Jeśli chcesz najpierw poznać podstawowe informacje o tym słodziku, przeczytaj: Acesulfam K (E950) – właściwości, zdrowie, szkodliwość.

Acesulfam K w ciąży i podczas karmienia – najważniejsze informacje o E950

Czy acesulfam K jest bezpieczny w ciąży?

EFSA nie wprowadza osobnego, niższego limitu acesulfamu K dla kobiet w ciąży. Aktualne ADI wynoszące 15 mg/kg masy ciała na dobę zostało uznane za bezpieczne dla wszystkich grup populacji.

Nie oznacza to jednak, że E950 jest całkowicie „niewidoczny” dla płodu. Acesulfam K jest niemal całkowicie wchłaniany z przewodu pokarmowego, nie jest istotnie metabolizowany i jest następnie wydalany głównie z moczem. Zanim zostanie wydalony, krąży jednak we krwi matki i może przechodzić przez łożysko.

W badaniach u ludzi acesulfam K wykrywano zarówno w płynie owodniowym, jak i we krwi pępowinowej. Oznacza to, że płód może być eksponowany na niewielkie ilości E950 spożytego przez matkę.

Czy E950 przechodzi przez łożysko?

Tak. W badaniu obejmującym próbki płynu owodniowego i krwi pępowinowej acesulfam K był wykrywany w części próbek płynu owodniowego oraz we wszystkich analizowanych próbkach krwi pępowinowej.

To ważna informacja, ale sama obecność substancji nie jest dowodem szkodliwego działania. Współczesne metody laboratoryjne pozwalają wykrywać bardzo małe stężenia związków chemicznych. Kluczowe jest pytanie, czy taka ekspozycja prowadzi do niekorzystnych efektów zdrowotnych.

Na dziś nie ma przekonujących danych pokazujących, że typowa ekspozycja na acesulfam K w ciąży powoduje wady rozwojowe, zaburzenia wzrastania płodu czy inne jednoznacznie potwierdzone działania niepożądane.

Acesulfam K a poród przedwczesny

W badaniach dotyczących napojów ze słodzikami pojawiały się sygnały wskazujące na możliwy związek między ich dużym spożyciem w ciąży a ryzykiem porodu przedwczesnego.

W przypadku samego acesulfamu K EFSA w 2025 roku uwzględniła jedno badanie obserwacyjne, w którym pojawiło się powiązanie z porodem przedwczesnym. Urząd ocenił jednak poziom dowodów jako niewystarczający do wyciągnięcia wniosku o związku przyczynowym.

Brakowało potwierdzenia w innych badaniach u ludzi, a dane ze zwierząt nie wspierały takiego efektu.

W praktyce nie można więc powiedzieć, że E950 powoduje poród przedwczesny.

Dlaczego badania napojów „light” trzeba interpretować ostrożnie?

To szczególnie ważne w ciąży. Wiele badań epidemiologicznych nie analizuje pojedynczego słodzika, tylko spożycie napojów typu „diet”, „light” lub „zero”.

Tymczasem jeden napój może zawierać jednocześnie:

  • acesulfam K,
  • aspartam,
  • sukralozę,
  • kofeinę,
  • kwasy spożywcze,
  • inne dodatki.

Jeżeli w badaniu pojawia się zależność między dużym spożyciem napojów „zero” a wynikiem ciąży, nie można automatycznie przypisać jej acesulfamowi K.

Dodatkowo kobiety wybierające takie napoje mogą różnić się masą ciała, ryzykiem cukrzycy ciążowej, dietą, aktywnością fizyczną i innymi czynnikami wpływającymi na przebieg ciąży.

Czy acesulfam K wpływa na masę ciała dziecka?

W badaniach obserwacyjnych dotyczących wszystkich słodzików niecukrowych pojawiały się zależności między ich spożyciem w ciąży a masą ciała dzieci w kolejnych latach życia.

Metaanalizy nie dają jednak jednoznacznej odpowiedzi. Część analiz wykazywała niewielkie zwiększenie BMI dziecka, podczas gdy nowsze przeglądy podkreślają, że efekty są małe, nieprecyzyjne i oparte na danych niskiej jakości.

Nie mamy obecnie dowodu, że to konkretnie acesulfam K powoduje nadwagę u dzieci.

Badania na zwierzętach sugerują, że ekspozycja na słodziki w okresie prenatalnym może wpływać na preferencję słodkiego smaku, mikrobiotę lub metabolizm potomstwa. Takie wyniki są jednak hipotezą do dalszego badania, a nie podstawą do przewidywania efektu u konkretnej kobiety w ciąży.

Acesulfam K a cukrzyca ciążowa

Acesulfam K nie jest cukrem i nie podnosi bezpośrednio poziomu glukozy tak jak sacharoza. Dlatego produkty ze słodzikami bywają wybierane przez kobiety z cukrzycą ciążową jako zamiennik produktów słodzonych cukrem.

Trzeba jednak patrzeć na cały produkt. Ciastko „bez cukru” może nadal zawierać mąkę, skrobię, maltodekstrynę lub inne węglowodany wpływające na glikemię.

Więcej o samym E950 i gospodarce glukozowo-insulinowej przeczytasz w artykule Acesulfam K a cukrzyca – czy podnosi cukier i insulinę?.

Czy można pić napoje zero w ciąży?

Okazjonalne wypicie napoju bez cukru zawierającego E950 nie oznacza przekroczenia norm bezpieczeństwa.

Nie ma jednak powodu, aby napoje „zero” stały się podstawowym sposobem nawadniania w ciąży. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zaleca, aby głównym płynem była przede wszystkim woda.

Przy wyborze napoju warto sprawdzić również zawartość kofeiny. Dotyczy to zwłaszcza coli zero i napojów energetyzujących – problemem może być wtedy nie tylko słodzik, ale także kofeina.

Jak policzyć ADI acesulfamu K w ciąży?

ADI dla E950 wynosi 15 mg/kg masy ciała na dobę.

Masa ciała ADI acesulfamu K
55 kg 825 mg/dobę
60 kg 900 mg/dobę
70 kg 1050 mg/dobę
80 kg 1200 mg/dobę

ADI nie jest zalecaną dawką. Jest to ilość, którą można według aktualnej wiedzy spożywać codziennie przez całe życie bez istotnego ryzyka dla zdrowia.

W praktyce dokładne obliczenie ilości E950 z diety jest trudne, ponieważ producent zwykle podaje obecność słodzika w składzie, ale nie liczbę miligramów w porcji.

Czy acesulfam K przechodzi do mleka matki?

Tak. Badania potwierdziły obecność acesulfamu K w mleku kobiet karmiących.

Po spożyciu przez matkę stężenie E950 we krwi rośnie stosunkowo szybko, a następnie substancja pojawia się również w mleku.

W badaniach farmakokinetycznych najwyższe stężenia w mleku obserwowano kilka godzin po spożyciu słodzika.

To pokazuje, że niemowlę karmione piersią może być eksponowane na niewielkie ilości acesulfamu K.

Ile acesulfamu K otrzymuje dziecko z mlekiem?

To jeden z najważniejszych nowych elementów oceny EFSA.

W badaniu u kobiet karmiących, które spożyły napój zawierający acesulfam K, obliczono tzw. względną dawkę niemowlęcia – czyli ilość słodzika otrzymaną przez dziecko w stosunku do dawki matki.

Średnio wynosiła ona około 1,6% dawki przyjętej przez matkę.

EFSA uznała, że taki poziom ekspozycji nie budzi obaw dotyczących bezpieczeństwa dziecka karmionego piersią.

Czy po napoju z E950 trzeba odczekać przed karmieniem?

Nie ma zaleceń, aby po spożyciu acesulfamu K robić przerwę w karmieniu piersią.

Badania pokazują, że stężenie E950 w mleku zmienia się w czasie, ale ekspozycja niemowlęcia pozostaje niewielka. Aktualna ocena EFSA nie wskazuje potrzeby stosowania zasad typu „wypij i odczekaj kilka godzin”.

Nie ma też podstaw, aby odciągać i wylewać mleko po okazjonalnym spożyciu produktu zawierającego E950.

Czy trzeba unikać acesulfamu K podczas karmienia piersią?

Na podstawie aktualnej wiedzy nie ma konieczności całkowitego eliminowania E950 z diety matki karmiącej.

Rozsądne pozostaje jednak ograniczanie częstego spożycia wysoko przetworzonych produktów i napojów intensywnie słodzonych – nie dlatego, że pojedyncza dawka E950 została uznana za niebezpieczną, ale ze względu na jakość całej diety.

Czy E950 może zmienić preferencję słodkiego smaku dziecka?

Badania na zwierzętach sugerują, że ekspozycja na acesulfam K podczas ciąży lub laktacji może wpływać na późniejszą preferencję słodkiego smaku potomstwa.

Takiego efektu nie potwierdzono jednak w sposób przekonujący u ludzi. Nie można więc powiedzieć, że dziecko będzie bardziej lubiło słodkie produkty tylko dlatego, że matka spożywała E950.

To ciekawy kierunek badań nad tzw. programowaniem smakowym, ale na razie nie jest podstawą do zaleceń klinicznych.

Acesulfam K w ciąży a mikrobiota dziecka

W badaniach na zwierzętach słodziki niecukrowe mogą wpływać na mikrobiotę potomstwa. Dane dotyczące ludzi są jednak bardzo ograniczone.

Nie wiadomo, czy niewielka ekspozycja płodu albo niemowlęcia na E950 ma długoterminowe znaczenie dla mikrobioty jelitowej.

Sam wpływ acesulfamu K na mikrobiom omawiamy szerzej w artykule Acesulfam K a jelita i mikrobiota – czy E950 szkodzi mikrobiomowi?.

Co wybrać w ciąży: cukier czy acesulfam K?

Nie ma jednej odpowiedzi dla każdej sytuacji.

Jeżeli wybór dotyczy codziennego napoju, najlepszą opcją zazwyczaj nie jest ani napój z cukrem, ani jego bardzo słodka wersja „zero”, lecz woda.

Jeżeli jednak produkt ze słodzikiem pozwala ograniczyć dużą ilość cukrów prostych – na przykład u osoby z cukrzycą ciążową – może mieć praktyczne zastosowanie.

Warto przy tym unikać myślenia „bez cukru = można bez ograniczeń”. Produkt nadal może być wysoko przetworzony i mieć niewielką wartość odżywczą.

Acesulfam K w ciąży i podczas karmienia – najważniejsze odpowiedzi

Pytanie Odpowiedź
Czy E950 jest dozwolony w ciąży? Tak. EFSA nie ustala osobnego zakazu ani niższego ADI dla ciężarnych.
Czy przechodzi przez łożysko? Tak, wykrywano go w płynie owodniowym i krwi pępowinowej.
Czy powoduje poród przedwczesny? Nie ma wystarczających dowodów na związek przyczynowy.
Czy przechodzi do mleka? Tak.
Czy ekspozycja dziecka karmionego piersią jest duża? Nie. W badaniu wynosiła średnio ok. 1,6% dawki matki.
Czy trzeba robić przerwę w karmieniu? Nie ma takiego zalecenia.
Jakie jest ADI? 15 mg/kg masy ciała na dobę.

Najważniejszy wniosek: acesulfam K dociera do płodu i może być obecny w mleku kobiecym, ale sama ekspozycja nie oznacza działania szkodliwego. Aktualna ocena EFSA nie wskazuje na problem bezpieczeństwa przy spożyciu mieszczącym się w ADI, a ilość E950 otrzymywana przez dziecko z mlekiem jest niewielka. Z drugiej strony danych dotyczących długotrwałego wpływu intensywnych słodzików w okresie prenatalnym i niemowlęcym nadal jest ograniczona liczba. Najrozsądniejsze podejście to okazjonalne spożycie produktów z E950 i oparcie codziennej diety oraz nawodnienia na możliwie mało przetworzonej żywności i wodzie.

Źródła

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Przewijanie do góry