Reformer do pilatesu wygląda na prostą maszynę, ale jego działanie zależy od współpracy wielu precyzyjnie zaprojektowanych elementów. Rama odpowiada za stabilność, wózek porusza się po prowadnicach, sprężyny tworzą regulowany opór, a footbar, linki, pasy i podpórki pozwalają zmieniać pozycję ciała oraz kierunek działania siły.
W praktyce właśnie szczegóły konstrukcji decydują o tym, jak reformer zachowuje się podczas ćwiczeń. Dwa urządzenia mogą wyglądać podobnie, a mimo to różnić się wysokością ramy, długością toru wózka, sposobem regulacji sprężyn, poręczy czy linek. Dobrym przykładem jest oferta Balanced Body: profesjonalne reformery do pilatesu tej marki wykorzystują wspólne założenia konstrukcyjne, ale poszczególne modele są projektowane z myślą o innych sposobach pracy.
Większość współczesnych reformerów składa się z podobnych podstawowych elementów:
ramy,
ruchomego wózka, czyli carriage,
systemu kół i prowadnic,
sprężyn,
springbaru, czyli elementu mocującego sprężyny,
footbaru – regulowanej poręczy dla stóp lub dłoni,
linek albo pasów,
bloczków i słupków prowadzących linki,
oparć ramion, czyli shoulder rests,
zagłówka,
stałej platformy przy końcu ramy.
Do tego dochodzą elementy dodatkowe, takie jak Sitting Box, jumpboard, platform extender, wieża czy systemy rozszerzające pracę linek. Ich obecność nie zmienia podstawowej zasady działania reformera, ale znacząco zwiększa liczbę możliwych ćwiczeń.
1. Rama – szkielet całego reformera
Rama utrzymuje wszystkie pozostałe elementy i musi zachować stabilność podczas przesuwania wózka, pracy sprężyn oraz ćwiczeń wykonywanych w pozycji stojącej czy podporach. Jej materiał, wysokość i długość wpływają zarówno na charakter pracy urządzenia, jak i na sposób organizacji przestrzeni w studiu.
W reformerach Balanced Body dobrze widać dwa główne podejścia konstrukcyjne.
Rama drewniana
Studio Reformer wykorzystuje szeroką ramę z drewna klonowego. Podobnie zbudowany jest Clinical Reformer, a Rialto Reformer łączy ręcznie wykonaną ramę z klonu z metalowymi nogami.
Drewno pozwala uzyskać klasyczny wygląd i dużą sztywność konstrukcji. W Studio Reformer wysokość ramy może być dostosowana do sposobu pracy, natomiast w Clinical Reformer możliwość wyboru wysokości ma szczególne znaczenie dla terapeuty oraz osób, którym trudniej siadać na nisko położonym urządzeniu.
Rama aluminiowa
Allegro Nextgen ma ramę z anodowanego aluminium i w wersji standardowej jest wyraźnie niższy – około 17 cm nad podłogą. Można jednak zastosować opcjonalne nogi i podnieść go do wysokości około 35,5 cm. Konstrukcja została pomyślana również pod kątem łatwego przemieszczania i przechowywania w pionie.
Allegro 2 również opiera się na lekkiej konstrukcji aluminiowej, uzupełnionej elementami z drewna klonowego. Standardowo znajduje się nisko nad podłogą, a opcjonalne nogi pozwalają podnieść urządzenie do wysokości zbliżonej do klasycznego reformera.
Ciekawym wyjątkiem jest Contrology Reformer. Także wykorzystuje aluminiową ramę, ale jego konstrukcja nie ma naśladować nowoczesnych modeli. Została zaprojektowana tak, aby możliwie wiernie odtworzyć sposób pracy klasycznych reformerów Josepha Pilatesa.
2. Carriage, czyli ruchomy wózek
Carriage to tapicerowana platforma, na której ćwiczący leży, siedzi, klęczy albo opiera dłonie czy stopy. Wózek przesuwa się po prowadnicach wewnątrz ramy i jest połączony ze sprężynami.
Dobra konstrukcja powinna zapewniać ruch płynny, przewidywalny i cichy. Każde szarpnięcie albo nadmierny luz utrudnia kontrolę ćwiczenia. Dlatego producenci przykładają dużą wagę do systemu kół i prowadnic.
Przykładowo Studio Reformer, Clinical Reformer i Allegro Nextgen wykorzystują system ośmiu kół prowadzących wózek. W Studio Reformer dodatkową cechą jest bardzo długi tor ruchu platformy, co ma znaczenie m.in. dla wysokich użytkowników i ćwiczeń wymagających dużego zakresu przesunięcia.
Wózek nie jest jednak tylko ruchomą deską. Obejmuje także tapicerkę, zagłówek i oparcia ramion, które współtworzą pozycję ciała podczas ćwiczeń.
3. Sprężyny – skąd bierze się opór reformera?
Sprężyny są jednym z najważniejszych elementów reformera. Łączą ruchomy wózek z końcem ramy i wytwarzają opór, który zmienia się wraz z ich rozciąganiem.
Wbrew intuicji większy opór sprężyn nie zawsze oznacza trudniejsze ćwiczenie. Jeżeli sprężyna pomaga utrzymać ciężar ciała lub stabilizować ruch, mocniejsze ustawienie może nawet ułatwić wykonanie zadania. W innym ćwiczeniu ta sama zmiana zwiększy obciążenie mięśni.
Nowoczesne reformery Balanced Body – m.in. Studio, Rialto, Allegro 2 czy Allegro Nextgen – wykorzystują zestawy sprężyn Signature Springs o różnych poziomach oporu. Dzięki łączeniu poszczególnych sprężyn instruktor może bardzo dokładnie zmieniać charakter ćwiczenia.
Clinical Reformer wyróżnia się zestawem sześciu sprężyn, w tym bardzo lekką sprężyną żółtą. Pozwala to jeszcze precyzyjniej dobierać obciążenie podczas pracy z osobami o zróżnicowanych możliwościach.
Zupełnie inaczej zbudowany jest Contrology Reformer. Wykorzystuje cztery specjalne sprężyny Contrology, których charakterystyka i sposób mocowania mają odwzorowywać pracę klasycznego sprzętu. To dobry przykład tego, że liczba sprężyn sama w sobie nie mówi, czy reformer jest „bardziej” lub „mniej” zaawansowany.
4. Springbar – mały element, który mocno zmienia geometrię ćwiczenia
Springbar to drążek, do którego mocowane są sprężyny. Zmiana jego położenia wpływa na ich napięcie początkowe i odległość wózka od footbaru.
W bardziej rozbudowanych konstrukcjach springbar może mieć kilka ustawień. Przykładowo system Revo Springbar stosowany w wybranych konfiguracjach Studio i Clinical Reformer jest zintegrowany z wózkiem i może być blokowany w kilku pozycjach. Pozwala to dopasować pozycję wyjściową do wzrostu oraz zakresu ruchu ćwiczącego.
Balanced Body oferuje również klasyczny No-Roll Springbar, którego owalny kształt ogranicza obracanie się drążka. W klasycznym Contrology Reformer geometria systemu sprężyn jest celowo inna i bardziej zbliżona do historycznych urządzeń.
5. Footbar – poręcz nie tylko dla stóp
Footbar to wyściełana poręcz umieszczona przy jednym z końców reformera. Podczas ćwiczeń można opierać o nią stopy albo dłonie. Jej wysokość i położenie względem wózka wpływają na ustawienie kolan, bioder, barków i całego tułowia.
Studio Reformer Balanced Body – przykład konstrukcji z regulowanym footbarem.
To jeden z elementów, w których różnice między modelami Balanced Body są szczególnie widoczne.
Infinity Footbar
W Allegro Nextgen poręcz Infinity można przesuwać wzdłuż ramy i ustawiać w wielu pozycjach poziomych oraz pionowych. Podobna idea występuje w Studio i Clinical Reformer. Zaletą jest możliwość dopasowania odległości poręczy do użytkownika bez ograniczania długości toru ruchu wózka.
EasySet Footbar
Allegro 2 wykorzystuje system EasySet. Poręcz można przesuwać wzdłuż reformera i regulować również w pionie. Konstrukcja została zaprojektowana tak, aby zmianę ustawienia można było wykonać szybko, bez rozbudowanej obsługi mechanizmu.
Rialto i Contrology – dwa odmienne podejścia
W Rialto Reformer footbar ma kilka stałych ustawień i jest nastawiony na szybką zmianę pozycji podczas zajęć grupowych.
W Contrology Reformer poręcz jest celowo ustawiona niżej i pod innym kątem niż we współczesnych konstrukcjach. Zmienia to mechanikę niektórych ćwiczeń i sprawia, że sprzęt zachowuje klasyczny charakter.
6. Linki, pasy i bloczki
Linki biegną od uchwytów przy dłoniach lub stopach przez bloczki umieszczone na końcu reformera. Kiedy ćwiczący pociąga za linkę, siła przekazywana jest na wózek i sprężyny.
Znaczenie ma nie tylko sama długość linki, ale również wysokość bloczka. Zmienia ona kąt, pod którym działa siła, dlatego możliwość regulacji słupków z bloczkami daje instruktorowi dodatkowy sposób modyfikowania ćwiczenia.
W Allegro 2 i Allegro Nextgen stosowany jest system SoftTouch, który ma ułatwiać szybką zmianę długości linek pomiędzy użytkownikami i ćwiczeniami. To szczególnie praktyczne w studiu, gdzie na tym samym stanowisku w ciągu dnia ćwiczą osoby o różnym wzroście.
Contrology Reformer ponownie pokazuje inne podejście: zamiast typowych współczesnych linek wykorzystuje tradycyjne skórzane pasy i niżej umieszczone bloczki, aby zachować charakter klasycznej metody.
7. Shoulder rests – oparcia ramion
Oparcia ramion stabilizują ciało przede wszystkim podczas ćwiczeń wykonywanych w leżeniu. Nie powinny jednak być traktowane wyłącznie jako ograniczniki uniemożliwiające zsunięcie się z wózka.
Ich rozstaw, wysokość i kształt wpływają na komfort ułożenia obręczy barkowej. W Studio, Clinical i Allegro Nextgen spotykamy rozwiązania TwistLock pozwalające szybko zmieniać albo demontować oparcia.
W Contrology Reformer oparcia są niższe i mocniej wyprofilowane. To kolejny element celowo odróżniający model klasyczny od współczesnych reformerów nastawionych na szeroki zakres regulacji.
8. Zagłówek
Zagłówek wspiera głowę i szyję w wybranych ćwiczeniach wykonywanych na plecach. W wielu reformerach można zmieniać jego kąt ustawienia. Nie oznacza to jednak, że powinien być zawsze uniesiony – odpowiednia pozycja zależy od ćwiczenia oraz indywidualnej budowy ciała.
Studio i Clinical Reformer mają zagłówki z kilkoma ustawieniami, a Allegro 2 wykorzystuje zagłówek zintegrowany z wózkiem. W praktyce jest to jeden z elementów, które instruktor ustawia przed rozpoczęciem konkretnej sekwencji ćwiczeń.
9. Stała platforma i ćwiczenia w pozycji stojącej
Na końcu reformera znajduje się nieruchoma powierzchnia, na której można oprzeć stopę podczas ćwiczeń wymagających jednoczesnego kontaktu ze stałą częścią urządzenia i ruchomym wózkiem.
Allegro 2 ze Standing Platform Extender – przykład powiększenia stałej powierzchni podparcia.
Powierzchnia powinna być stabilna i antypoślizgowa. W modelach takich jak Studio, Clinical, Rialto czy Allegro Nextgen platforma jest zintegrowana z konstrukcją reformera. Dostępne są też rozszerzenia zwiększające powierzchnię podparcia.
10. Dodatkowe akcesoria zmieniają możliwości reformera
Sam reformer daje bardzo szeroki repertuar ćwiczeń, ale jego funkcjonalność można dodatkowo rozszerzać.
Sitting Box – umożliwia wygodne wykonywanie wielu ćwiczeń w siadzie, leżeniu bokiem lub na brzuchu,
Jumpboard – duża platforma montowana przy końcu reformera, wykorzystywana m.in. w dynamicznej pracy nóg,
Platform Extender – zwiększa stałą powierzchnię podparcia,
wieża – dodaje system sprężyn mocowanych powyżej reformera i znacząco rozszerza repertuar ćwiczeń,
Konnector – rozbudowuje sposób pracy z linkami i umożliwia bardziej niezależną pracę kończyn.
Studio Reformer z systemem Konnector, który rozszerza możliwości pracy linek.Allegro 2 z jumpboardem – przykład akcesorium rozszerzającego repertuar ćwiczeń.
Nie wszystkie modele mają identyczne możliwości rozbudowy. Dlatego przy wyborze sprzętu do studia warto patrzeć nie tylko na sam reformer, ale również na to, jak ma wyglądać oferta zajęć za rok czy kilka lat.
Contrology Reformer – przykład klasycznej geometrii reformera, odmiennej od współczesnych konstrukcji.
Jak różnią się wybrane reformery Balanced Body?
Poniższa tabela nie jest rankingiem. Pokazuje jedynie, jak różne rozwiązania konstrukcyjne mogą odpowiadać różnym sposobom pracy.
Model
Charakterystyczna konstrukcja
Co szczególnie go wyróżnia?
Allegro Nextgen
niska aluminiowa rama, możliwość dodania nóg
Infinity Footbar, system SoftTouch, transport i przechowywanie w pionie
Allegro 2
aluminium z elementami klonowymi, wersja niska lub na nogach
EasySet Footbar przesuwany wzdłuż ramy, SoftTouch, możliwość magazynowania
Studio Reformer
masywna rama z klonu, kilka wysokości
długi tor wózka i bardzo szeroki wybór konfiguracji footbaru oraz springbaru
Clinical Reformer
drewniana rama dostępna w kilku wysokościach
bardzo szeroka regulacja, 6 sprężyn, konstrukcja ułatwiająca pracę terapeutyczną
Rialto Reformer
klonowa rama z metalowymi nogami
rozwiązania wygodne w zajęciach grupowych i możliwość układania urządzeń jedno na drugim
Tak, ale nie w taki sposób, że bardziej rozbudowany reformer automatycznie daje lepszy trening. Konstrukcja określa przede wszystkim zakres możliwych ustawień i sposób, w jaki ciało otrzymuje opór oraz podparcie.
Przykładowo szeroki zakres regulacji footbaru może ułatwić dopasowanie urządzenia do osób o bardzo różnym wzroście. Wyższa rama może być wygodniejsza dla instruktora lub terapeuty. Niska rama sprawdzi się tam, gdzie ważne jest łatwe przechowywanie. Klasyczna geometria Contrology daje natomiast inne odczucia ruchowe niż nowoczesne konstrukcje z rozbudowaną regulacją.
Na co zwrócić uwagę przy ocenie konstrukcji reformera?
Jeżeli oglądasz reformer w studiu albo wybierasz sprzęt do własnej przestrzeni, warto sprawdzić kilka rzeczy:
czy wózek porusza się płynnie i bez luzów,
czy footbar blokuje się pewnie w każdej pozycji,
czy sprężyny można łatwo identyfikować i bezpiecznie mocować,
czy linki lub pasy można szybko dopasować do wzrostu użytkownika,
czy oparcia ramion i zagłówek zapewniają wygodne ustawienie,
czy wysokość urządzenia odpowiada sposobowi prowadzenia zajęć,
czy dostępne są części eksploatacyjne i akcesoria,
czy konstrukcja pozwala na planowaną rozbudowę, np. o wieżę lub jumpboard.
Budowa reformera a efekty treningu
Sprzęt nie zastępuje dobrze zaplanowanego programu, ale może bardzo ułatwić jego realizację. Precyzyjny system sprężyn, płynnie pracujący wózek i szeroka regulacja pozwalają stopniować trudność bez konieczności całkowitej zmiany ćwiczenia.
Dzięki temu na tym samym reformerze można pracować nad siłą, mobilnością, koordynacją czy kontrolą tułowia, zmieniając ustawienie urządzenia i sposób wykonania ruchu. Więcej o tym, jakie adaptacje można uzyskać regularnym treningiem, piszemy w artykule Jakie efekty daje pilates na reformerze i po jakim czasie je widać?.
Najczęstsze pytania o budowę reformera
Po co reformer ma sprężyny?
Sprężyny tworzą regulowany opór i jednocześnie kontrolują ruch wózka. W zależności od ćwiczenia mogą zwiększać obciążenie albo wspierać wykonanie ruchu.
Co to jest carriage w reformerze?
Carriage to ruchoma, tapicerowana platforma poruszająca się wewnątrz ramy. To na niej ćwiczący leży, siedzi, klęczy lub opiera kończyny podczas większości ćwiczeń.
Do czego służy footbar?
Footbar jest regulowaną poręczą, od której odpycha się stopami albo na której opiera dłonie. Zmiana jego położenia pozwala dostosować geometrię ćwiczenia do budowy ciała i celu treningowego.
Czy wszystkie reformery mają taką samą liczbę sprężyn?
Nie. Przykładowo wiele współczesnych modeli Balanced Body wykorzystuje pięć sprężyn, Clinical Reformer ma ich sześć, a klasyczny Contrology Reformer cztery. Ważniejsza od samej liczby jest charakterystyka sprężyn i sposób ich mocowania.
Czy drewniany reformer jest lepszy od aluminiowego?
Nie ma takiej ogólnej zasady. Drewno i aluminium pozwalają tworzyć bardzo stabilne profesjonalne konstrukcje. Materiał wpływa m.in. na wygląd, masę urządzenia, możliwość transportu i charakter ramy, ale o jakości reformera decyduje cały system, a nie sam materiał.
