Naukowcy Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu opracowali kalkulator wykorzystujący uczenie maszynowe, który już po dwóch godzinach od podania furosemidu ma przewidywać, jak duża będzie diureza pacjenta w ciągu pierwszych sześciu godzin leczenia ostrej niewydolności serca. Narzędzie opisano w czasopiśmie „ESC Heart Failure”, a jego autorzy podkreślają, że może ono pomóc szybciej wychwycić pacjentów wymagających zmiany intensywności terapii.
To ważne, ponieważ w ostrej niewydolności serca jednym z najczęstszych problemów jest zastój płynów. Może on prowadzić do obrzęków, płynu w jamach opłucnowych i nasilenia duszności. Podstawą leczenia takich chorych pozostają leki moczopędne, ale odpowiedź na nie może być bardzo różna.
Co przewiduje wrocławski kalkulator?
Model DRC-AHF ma oszacować całkowitą objętość moczu wydalonego przez pacjenta w ciągu sześciu godzin od rozpoczęcia leczenia. Do obliczenia prognozy potrzebne są tylko trzy parametry:
- wyjściowa funkcja nerek określana za pomocą eGFR,
- stężenie sodu w próbce moczu pobranej dwie godziny po podaniu furosemidu,
- stężenie kreatyniny w tej samej próbce moczu.
Na podstawie tych danych algorytm typu random forest przewiduje późniejszą diurezę. Z punktu widzenia personelu medycznego istotne jest to, że wszystkie trzy parametry są rutynowo dostępne, a wynik może być uzyskany wcześniej niż przy kilkugodzinnej obserwacji odpowiedzi chorego.
88 procent poprawnych klasyfikacji w grupie walidacyjnej
Model powstał na podstawie danych pacjentów hospitalizowanych z ostrą niewydolnością serca. W badaniu wykorzystano 296 przypadków do opracowania i optymalizacji algorytmu, a następnie sprawdzono go na niezależnej grupie 50 pacjentów.
W tej grupie kalkulator prawidłowo przypisał 44 z 50 osób, czyli 88 proc., do jednej z trzech kategorii odpowiedzi diuretycznej. Dla porównania zastosowana w badaniu metoda referencyjna poprawnie klasyfikowała 58 proc. pacjentów. Zaobserwowano również silną zależność pomiędzy przewidywaną i rzeczywistą objętością moczu.
Nie oznacza to jednak, że narzędzie jest już gotowym standardem postępowania. Autorzy zwracają uwagę, że dotychczasowe dane pochodzą ze stosunkowo niewielkiej populacji i konieczne są dalsze badania w większej liczbie ośrodków.
Dlaczego szybka ocena odpowiedzi na furosemid jest ważna?
W ostrej niewydolności serca lekarze muszą znaleźć równowagę pomiędzy skutecznym usuwaniem nadmiaru płynów a bezpieczeństwem terapii. Zbyt słaba odpowiedź może oznaczać utrzymujący się zastój i konieczność eskalacji leczenia, natomiast bardzo intensywna diureza wymaga kontroli m.in. funkcji nerek i gospodarki elektrolitowej.
Obecnie odpowiedź na leczenie ocenia się m.in. na podstawie ilości wydalanego moczu oraz stężenia sodu w moczu. Wrocławski model łączy kilka parametrów i traktuje diurezę jako wartość ciągłą, zamiast ograniczać ocenę do prostego podziału na „dobrą” i „złą” odpowiedź.
To kolejny w ostatnim czasie projekt związany z leczeniem ostrej niewydolności serca realizowany we Wrocławiu. Niedawno opisywaliśmy również badanie SOLVRED-AHF wrocławskich kardiologów dotyczące leczenia przewodnienia.
Kolejny etap: czy prognoza pomoże dobrać dawkę leku?
Najważniejszy test narzędzia dopiero trwa. Kalkulator jest obecnie wykorzystywany w prospektywnym, randomizowanym badaniu SAFER-DHF. Badacze chcą sprawdzić nie tylko, czy algorytm trafnie przewiduje diurezę, ale również czy wykorzystanie tej prognozy do adaptacyjnego dawkowania furosemidu może rzeczywiście poprawić skuteczność usuwania nadmiaru płynów.
Jeżeli kolejne badania potwierdzą korzyści, taki model mógłby w przyszłości stać się jednym z narzędzi wspierających bardziej spersonalizowane leczenie ostrej niewydolności serca. Decyzje terapeutyczne nadal pozostają jednak po stronie lekarza, a sam kalkulator nie jest narzędziem do samodzielnego dobierania leków przez pacjentów.
Czy pacjent może skorzystać z kalkulatora?
Kalkulator jest publicznie dostępny w internecie, ale jego przeznaczeniem jest zastosowanie kliniczne i badawcze. Do uzyskania wyniku potrzebne są parametry laboratoryjne pobierane w określonym czasie po dożylnym podaniu furosemidu. Nie jest to więc narzędzie do domowej oceny niewydolności serca ani do samodzielnej zmiany dawki leków.
U osoby z rozpoznaną niewydolnością serca narastająca duszność, szybko zwiększające się obrzęki lub nagły wzrost masy ciała powinny skłonić do kontaktu z zespołem prowadzącym. W przypadku ciężkiej duszności, sinienia lub utraty przytomności potrzebna jest pilna pomoc medyczna.
Źródła
- Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu – „Szybsza ocena leczenia niewydolności serca”, 23 września 2026 r.
- Iwanek G. i wsp., „A machine-learning model for accurate diuresis prediction in acute heart failure (DRC-AHF)”, ESC Heart Failure, 2026
- PubMed – rekord publikacji dotyczącej modelu DRC-AHF
